Vergelijkbare plaatsen

Anne-Sophie Flament
Boulogne Eastern Cemetery

Trefwoorden

- 1918 - Portugezen

De Portugezen in de Eerste Wereldoorlog

ImprimerTwitterFacebookGoogle+

De piepjonge Portugese republiek, uitgeroepen na de revolutie van 1910, zegt vanaf augustus 1914 materiële en humane steun toe aan Groot-Brittannië. Hoewel het land officieel neutraal is, rechtvaardigt de Portugese regering deze oorlogvoerende status door zich te beroepen op een oud verbond tussen de twee landen dat opnieuw verlengd is in 1912. Door zich aan Britse zijde in te zetten, proberen de Portugezen hun Afrikaanse koloniën Angola en Mozambique veilig te stellen. In 1898 zouden er geheime verdeelovereenkomsten afgesloten zijn tussen hun Britse bondgenoot en Duitsland met betrekking op beide koloniën.

Portugal wil door deel te nemen aan de Eerste Wereldoorlog tevens zijn plaats binnen het concert der Europese naties bevestigen. Deze eerste stappen op het internationale toneel worden gezien als een middel om de nationale eenheid te versterken en de legitimiteit van het republikeinse bewind te bekrachtigen. De republiek lijdt namelijk onder monarchistische opstanden en wordt geteisterd door een zware economische crisis.

Het Britse opperbevel accepteert in de eerste plaats uitsluitend materiële hulp uit Portugal en blijft uiterst sceptisch over de voordelen van de inmenging van de kersverse Portugese Republiek voor de geallieerde strijdkrachten. De toenemende logistieke problemen van de geallieerden leiden in december 1915 echter tot het verzoek van Groot-Brittannië om alle in Portugese havens aangemeerde Duitse schepen te vorderen. Dit gebeurt op 24 februari 1916 en op 9 maart verklaart Duitsland de oorlog aan Portugal.

Frankrijk slaagt erin zijn Britse bondgenoot te overtuigen de Portugese versterkingen te accepteren. Er wordt een Portugees Expeditieleger (PE) samengesteld en getraind. Het PE, onder bevel van generaal Tamagnini, komt in februari 1917 aan in Brest en wordt gelegerd bij Aire-sur-la-Lys (Ariën a/d Leie) in de Pas-de-Calais. Het PE sluit zich vervolgens aan bij de 11e divisie van het 1e Britse leger van generaal Horne. In oktober 1917 telt het PE 56.500 man.

In november 1917 geeft generaal Horne het PE de verantwoordelijkheid over de verdediging van een front van 11 kilometer in Frans-Vlaanderen, tussen Laventie en Festubert. Het Portugese hoofdkwartier installeert zich in Saint-Venant. De te verdedigen zone, een vlakte tussen de Leie en het kanaal van La Bassée, is uiterst vochtig en dus modderig. De moed zakt de Portugezen al snel in de schoenen. De soldaten kunnen zich maar moeilijk aan de barre weersomstandigheden van winter 1917-1918 aanpassen. In december 1917 wordt de Portugese regering door een staatsgreep uit het zadel gelicht en Sidonio Pais komt aan de macht. De nieuwe regering heeft een andere kijk op de Portugese steun aan de geallieerden en stelt een soepeler verlofsysteem in zodat de soldaten voor langere periodes naar huis kunnen.

Het PE heeft dus al snel te kampen met een gebrek aan officieren om de troepen te leiden. Daarnaast heeft Groot-Brittannië zijn hele vloot nodig voor het vervoer van de Amerikaanse soldaten. De Verenigde Staten nemen vanaf april 1917 deel aan de oorlog. De aanvoer van versterking uit Portugal om de in Vlaanderen gelegerde troepen te ondersteunen wordt hierdoor onmogelijk. Gevallen van insubordinatie nemen sterk toe onder de soldaten van het PE.

Bij het uitbreken van de Slag bij de Leie op 9 april 1918 bestormen tien Duitse divisies in drie opeenvolgende aanvalsgolven de twee onvoltallige en slecht geleide divisies van het PE. Ondanks aanvankelijk geboden weerstand worden de Portugese soldaten verjaagd tijdens het Duitse ‘Georgette’-offensief. Op 13 april worden Portugese eenheden uitgezonden om de 14e en 16e Britse divisies tussen Lillers en Steenbeke te ondersteunen. Ze nemen als één divisie deel aan het geallieerde offensief van 1918. Bij het afkondigen van het staakt-het-vuren op 11 november 1918 zijn de Portugezen doorgedrongen tot bij de Schelde in België. Op een totaal van ongeveer 56.500 gemobiliseerde mankrachten betreurt Portugal in 1918 zo’n 2.100 doden, 5.200 gewonden en 7.000 krijgsgevangenen.

De Portugese militaire begraafplaats van Richebourg verzamelt de lichamen van de 1.831 voornamelijk tijdens de Slag bij de Leie gesneuvelde soldaten. Deze begraafplaats blijft het symbool van de Portugese deelname aan de Eerste Wereldoorlog.

 Edouard Roose